Thursday, July 22, 2010

Murtida ku Duugan Dadka Waalan iyo Sida aan Loo Ogeyn

Inbadan ayaan maqli jiray in carabtu ku maahmaahdo "xikmadu waxay ku jirtaa dadka waalwaalan", aniga la yaab ayay ila ahayd iyo ismoodsiis. Balse ma rumaysan jeeroo xaqiiqadu hortayda timid.
Habeen ramadaana, oo cawaysyadu kala xasuus roone lagu jiro tobankii ramadaan ee danbe, ayaa inaga oo bas la socda waxa kursiga iga horeeya soo fadhiistay nin maskaxda ka xanuusanaya, oo inuu inmudo ah bukay isla markaana wax daryeel ah aanu helin ay cadaynayso daranyada korkiisa iyo kalkiisa ka muuqata. Waxuu sitaa bir weyn. wuu duryamayaa, garaabana labada daan ayuu ku taqsiinsanyahay. miskiinada agtiisa fadhida ee naxdinta intay midh hadhuudha iska dhigtay janbiga isku dhajinaysa ayaan kasha uga damqanayaa. Sidii loo wada aamusnaa, ayuu mar kaliya intuu hadalkii uu hoos u dhigayay kor u dalacay yidhi "WAAR MA TAQAANAAN GODKA SHAYDAANKA LAGAGA DHUUNTO", waa nin waalan iyo caadkiiye hadal soke iyo af meel waayay ayaa loo qaatay, wuu ku celiyay, hadana ku celiyay.
Mar seddaxaadkii ayuu yidhi "waar halka shaydaanka lagaga dhuuntaa waa xaraman-aaminan, waa xaramka, waa masaajidada, waar nimanyahaw tobankii naarta la iska xoraynayay ayaa lagu jiraaye masaajidada halagu yaaco".
Nin waalan ayaa waxu suuqa ku arkay laba nin oo wada sheekaysanaya, markaasuu soo ag istaagay oo dhagta oo raariciyay, waxu maqlay iyagoo dhul iyo arrimo la xidhiidha hadal haya, waxu ku yidhi "waar maxaad ka hadlaysaan?" lalama hadal, dabadeedna waxu yidhi "waar heshiin maysaane ordoo kala taga…"
Wuu sii watay hadalkii oo waxu ku darayi "waar ma ogtahiin inaan ragu dhulka ku heshiin, dumarkuna raga ku heshiin?!!" labadii nin markaas ayay soo jeesteen oo mid ka mid ah ayaa yidhi "oo waayo?" ninkii bukay ayaa yidhi "ragu dhulka kuma heshiiyaanoo waayo Nabi Aadan (cs) dhul ayaa laga abuuray, dumarkuna rag kuma heshiiyaanoo rag ayaa laga abuuray feedhood!!"
Nin buka ayaa maalin isagoo rag maqaaxi fadhiyay weydiistay in wax loo dhiibo, waa la iska dhaga mariyay waxu yidhi isagoo calaacalaya oo ka xun xanuunkiisa "maalintuu ilaahay walaalkaygii iga weynaa ee i xidhi lahaa waalay ayaa ana duliga iyo daranyada la ii qoray" ninkaasi waa ninkii intuu suuqa Hargeisa ku arkay nin cad weydiiyay sharcigii uu dalka ku soo galay, markii uu gamagamleeyaynay cududa toori kaga turqay ee yidhi, waar meesha ma waxad moodaysaa xero-geel la iska soo gallo.
Basasku had iyo jeer waa goobaha ugu muhimsan ee bulshada, isku xogogaalsato hadba waxii jira, barqo ayay ahayd, rakaabku waxay u badanaayeen haween ka soo baxay sariibadaha oo reerahooda ku sii jihaysan. Nin maskaxda ka buka, hase ahaatee aan wax xanuuni ka muuqan ayaa baska saaran, waxu bilaabay sheeko; waxu yidhi “dee hadadaas ayaan maxkamadii ka imid, oo sow mid habaar ku dhacay islaan jaarkooda ahayd labada dhagoodba ka goosan. Haweenkii baska sarnaa ayaa dib u soo wada jaleecay oo waxa mar kaliya la isla oogsaday “oo maxay ku goosatay...oo goormay goosatay…xagay daganayd?” su’aalo ayaa la isla boobay, kii ugu horeeyay ilaa kii ugu danbeeyay ayaa mar isla oogsaday. Islaan ag fadhiday ayaa ku tidhi “oo hooyo gabadhu, gartay inay dhagta goosataye, ta labaad intay goosanaysay maxay qabanaysay?” “dee mooji way iska taagnayd…maxaanu garan qadar ayaa ku qaataye” ayuu ugu jawaabay.
Mar sheekadii baskii dawakhisay oo qofka kasta badheedhahiisa ka dhiibtay ayuu markuu sii dagayay yidhi “dumaraw dee meelaha kaga sheekeeya islaanbaa labada dhagoodba la goostay oo warka sidiinii isla dhex mara…naa wax la goostay ma jirto…idinku xitaa haduu qof waalani wax idiin sheego ma rumaysanaysaan?”
Meel maqaaxi ah ayaa waxa meel koone ah wada fadhiyay afar nin oo si fiican u labisan, mid ka mid ah ayaa sheekaynaya inta kalana way dhagaysanayaan, hadalka wuu dheeraynayaa sidii uu meesha oo dhan wax wada gaadhsiinayo, waliba ingiriisi iyo afqalaad ayaa ka buuxa sheekadiisa, nin xanuusanaya ayaa soo dhex maray maqaaxidii, waxu la yaabay ninkan sheekada afarta ka soo horjeeda u marinaya hadana wacdiyaya dhamaan maqaaxida inta fadhida, intuu eegay oo inbadan dhagaystay, oo ku dhugtay wuxu ku waramayo ayuu intuu u dhawaaday yidhi isagoo cod sare ku qaylinaya “foul is a foul, even if he goes to school” “doqonku waa doqon uun, xitaa haduu tago iskuul!” ninkii shib ayuu yidhi waanu iska aamusay.
Dadka badanaa bukooda waxay u badanyahiin dad markoodii hore raganimo, fariidnimo iyo garasho eebe u dhaliyay ee ay waayahu haseen, waxaana loo baahanyahay in la badbaadiyo maskaxahaas si bulshada loogu faa’iideeyo.

No comments: